KONUT GÜNDEMİ - Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından yayımlanan güncel analiz, deprem felaketinin ardından hızla yükselen konut kiralarının, kamu öncülüğünde artan konut arzı ve tamamlanan projeler sayesinde hem afet bölgesinde hem de göç alan çevre illerde belirgin bir şekilde ivme kaybettiğini ortaya koydu. 2025 yılında deprem illerinde başlayan bu fiyat yavaşlaması eğiliminin, 2026 yılı itibarıyla depremden dolaylı olarak etkilenen ve yoğun göç alan diğer şehirlerde de kendini güçlü bir şekilde hissettirdiği gözlemlendi.
6 Şubat sonrasında deprem bölgesinde konut stokunda yaşanan ani ve büyük gerileme, kiraların hızla yükselmesine neden olmuş, bu durum göç hareketleriyle birlikte çevre illere de yansımıştı.
TOKİ SÜRECİ NASIL ETKİLEDİ?
Ancak Toplu Konut İdaresi Başkanlığı (TOKİ) tarafından yürütülen yoğun inşaat faaliyetleri bu açığı hızla kapattı. TOKİ’nin inşaatını tamamladığı deprem konutlarının sayısı 2025 yılı başında 201 bin seviyesindeyken, yıl sonunda yaklaşık 434 bine ulaştı. TOKİ'nin deprem öncesindeki üç yıllık süreçte ürettiği toplam konut sayısının yaklaşık 213 bin olduğu göz önünde bulundurulduğunda, ulaşılan bu rakamın konut arzında tarihi bir toparlanmaya ve yapı kullanım izinlerinde ciddi bir artışa işaret ettiği belirtiliyor.
Yapılan akademik çalışmalara göre, deprem sonrasında coğrafi yakınlığı bulunan veya güçlü göç ilişkileri olan şehirlerde kiralık konut talebi ve fiyatlar olağanüstü düzeyde artmıştı. Merkez Bankası analizinde, iller; "deprem bölgesi", "depremden dolaylı etkilenen iller" ve "diğer iller" olmak üzere üç grupta incelendi.
Dolaylı etkilenen grupta yer alan Ankara, Antalya, Aydın, Batman, Bursa, Karaman, Kayseri, Konya, Manisa, Mardin, Mersin, Muğla, Niğde, Sivas ve Van gibi illerde, 2024 ve 2025 yıllarında diğer illerle paralel seyreden kira enflasyonu, 2026 yılına gelindiğinde belirgin şekilde daha düşük gerçekleşti.
Uzmanlar, bu durumun deprem bölgesindeki konut teslimatlarının hızlanmasıyla başlayan "geri göç" dalgasından kaynaklandığını belirtiyor. Konutların teslim edilmesi ile ailelerin memleketlerine dönüş kararlarının eğitim, iş ve ailevi kısıtlar nedeniyle eş zamanlı olmaması, çevre illerdeki kira düşüş etkisinin neden gecikmeli olarak 2026'da ortaya çıktığını da açıklıyor.
Deprem konut projelerinin büyük oranda tamamlanma aşamasına gelmesiyle birlikte, inşaat sektörü istihdamında da coğrafi bir değişim yaşanıyor.
Afet bölgesinde inşaat istihdamı gerilerken, deprem bölgesi dışındaki illerde hızlı bir artış gözleniyor. Sektördeki bu kapasite kayması, konut arzındaki toparlanmanın önümüzdeki süreçte çok daha geniş bir coğrafyaya yayılarak ülke genelindeki kira artışlarını baskılamaya devam edeceğini gösteriyor. Yeniden imar sürecinin ve zamana yayılan geri göç hareketlerinin, kira dinamikleri üzerindeki olumlu etkisinin önümüzdeki dönemde de sürmesi bekleniyor.