Yangına Karşı Almamız Gereken Önlemler

0
7
Yangına Karşı Almamız Gereken Önlemler
Yangına Karşı Almamız Gereken Önlemler

‘Yangından Korunma Haftası’ dolayısıyla Türkiye İMSAD tarafından yapılan söylemede, yangına karşı göstermelik değil, can güvenliği için reelci önlemler alınmasını sağlamak üzere; üretim ruhsatı, yapı kullanım izni ve çalışma ruhsatı gibi mevzularda zorunlu tertip edilmeler yapılması gerektiğine dikkat çekildi. Türkiye İMSAD Yapısal Yangın Güvenliği Çalışma Grubu’nun hazırladığı rapora göre, özellikle son yaşanan yangınlarda, ‘idaremeliklere uymama’, ‘tasarım’, ‘malzeme’, ‘uygulama’ ve ‘firma’ kusurları öne çıkıyor.

Türkiye İMSAD İnşaat Malzemesi Sanayicileri Derneği Yapısal Yangın Güvenliği Çalışma Grubu, 25 Eylül-1 Ekim ‘Yangından Korunma Haftası’ dolayısıyla yazılı söyleme yaparken, Türkiye İMSAD İdare Heyeti Başkanı Ferdi Erdoğan mevzuyla alakalı şu değerlendirmelerde bulundu;

“Ülkemizde yapıların yangın güvenliği çalışmalarında öncelikle faal koruma sistemlerinin yangın ve duman idrak etme, alarm ve baskılama sistemleri planlanması düşünülüyor. Hâlbuki yangın güvenliği için öncelikli niyet, yapıda yangının oluşma tehlikesinin minimize edilmesi, yangın oluşsa dahi yangının çıktığı kısımda emin bir vakit tutuklanması ile zararların eksiltilmesinin sağlanması olmalıdır. Bu amaca erişmek için yapının tasarım safhasında alınan ihtiyatların tümü pasif koruma ihtiyatlarıdır. Yapılarda yangın güvenliği, yangının çıkması ile başlamaz ve yangını söndürmekle de hudutlu değildir. Malzeme ve yapı personellerinin doğru tercihi, mimari, elektrik, mekanik tüm projelendirmenin mevzuat, yapı kullanım lüzumlarına uygun bir biçimde yapılması ve projenin inşaat sürecinde doğru uygulanması gerekmektedir. Bu süreçler yapıda yangın güvenliğini sağlayacak en esas unsurlardır.”

Türkiye İMSAD bünyesinde, inşaat malzemesi üreticisi, kamu ve özel üniversitelerin öğretim azaları, milli ve beynelmilel yangın güvenliği test, tetkik ve onay kuruluşları ve yangın güvenlik mühendisliği alanında uzman adlardan oluşan Yapısal Yangın Güvenliği Çalışma Grubu’nun, teknik mevzuları da içeren söylemesinde, sektöre ve kamuoyuna müteveccih önemli uyarılarda bulunuldu:

“Geçen yıl Adana’da bir yurt binasında alana gelen yangında 12 talebenin yaşamını yitirmesinin ardından bu yaz başında İngiltere’de, Grenfell Tower’da alana gelen yangının da 79 cana mülk olması, milli ve beynelmilel kamuoyunun yeniden yangın güvenliği mevzusuna odaklamasına neden oldu. Reelinde her büyük yangından sonra duyarlı hale geliyoruz ancak kısa vakit sonra her şey unutuluyor ve ileride aynı yanılgılar yinelenip duruyor. Yapılması gereken, kamu vicdanını teskin etmek emeliyle birilerini yargılamak yerine, daha uzun ve bilimsel çalışmalarla sistemsel kusurları bulup ortaya çıkarmak, her yangından ders almak ve bunları standart ve idaremeliklere yansıtmak olmalı. Böylece, alınan ihtiyatların kesintisizliği ve sürdürülebilirliği sağlanmalıdır. Son hadiseler ile alakalı kamuoyuna yansımış kusurları; ‘idaremeliklere uymama’, ‘tasarım kusuru’, ‘malzeme kusuru’, ‘ uygulama kusuru’ ve ‘firma kusuru’ gibi başlıklar altında değerlendiriyoruz.

İdaremeliklere uymama alışkanlığının kıymeti çok ağır

Belediyelerden ruhsatı alınacağı zaman, maliyeti düşürmek için yangın esnasında fayda sağlamayacak göstermelik tedbirlerle ruhsat almak üzere teşebbüslerde bulunulduğu ve çoğu kere “taşıtı”, “çantacı” güya yangın danışmanları kullanılarak uygunsuz binalar için Belediyelerden ruhsat çıkarılması için gayret gösterildiği görülüyor. Bu vaziyette bina üretim maliyet belki TL bazında düşüyormuş gibi gözükmektedir, ancak yangın vaziyetinde hem can ve hem de mülk güvenliği olmayan binalar suratından çok ağır kıymetler ödenebilmektedir.

Misalin; İstanbul Megakent Belediyesi İtfaiye Daire Başkanlığı’nın web sitesinde yayınlamış olduğu 2012-2017 seneleri arası yangın istatistiklerine göre, İstanbul mücavir alan hudutları içerisinde yalnızca 2016 yılında 5910 adet ev yangını, 153 adet fabrika yangını ve 8887 adet diğer bina yangını -ki bu binalar içinde mektepler, sağlık kurumular, alışveriş merkezleri, ibadethaneler, büro ve ambar binaları gibi kamuya sarih binalar bulunmaktadır- olmak üzere, toplam 14 bin 590 adet yapısal yangın çıkmıştır.

Avrupa ortalamaları kullanıldığında, yalnızca İstanbul’da ortaya çıkan yapısal yangınların vasati toplam ekonomik hasarının senelik en az 5,5 ile 11 milyar TL arasında olacağı öngörülmektedir.


Doğru tasarım, yangın güvenliğinde hayati rol oynuyor

Mimari, elektrik ve mekanik projelerin hazırlanması aşamasında pasif ve faal yangın güvenliği önlemlerinin tasarım içerisinde doğru biçimde yer alması, can ve mülk güvenliği için hayati rol oynuyor. Burada pasif yangın tedbirleri derken iki esas öge hedefleniyor: Birincisi yapısal olarak binanın taşıyıcı sistemlerinin ve binanın birbirinden değişik yangın tehlikeyi taşıyan kısımlarının yangına dayanıklı, yangının ve dumanın yayılması tehlikesini en aza indirebilecek biçimde projelendirilmesi, ikincisi ise yangın anında binadaki insanların en uygun biçimde tahliye edilmelerine ve yangına müdahale edeceklerin basitçe müdahale etmesine imkân sağlayacak biçimde mimari tasarım yapılmasıdır. Faal yangın tedbirleri ise temel olarak bir yangını en kısa zamanda tespit ve ihbar edecek ekipmanlar ile yangının en kısa zamanda baskılanmasına imkân sağlayacak sistemleri kapsamaktadır.

Tasarım aşamasında, yangın güvenliği tasarımı hayati ehemmiyet taşıdığı göz önüne alınarak kesinlikle pasif ve faal yangın tedbirleri mevzusunda yetkin, yangın güvenlik mühendisi danışmanlardan dayanak alınmalıdır. Bu takviyenin alınması, hem alınacak ihtiyatların aktifliğinin sağlanması, hem de maliyetlerin düşürülüp ekonomik çözümler üretilmesi açısından ehemmiyetlidir.

Ne yazık ki Türkiye’de yangın güvenlik mühendisliği yeterince büyümemiştir. Türkiye İMSAD Yapısal Yangın Güvenliği Çalışma Grubu olarak bu mevzuda da kamu ve üniversiteler nezdinde çalışmalarımızı yürütüyoruz.”

‘Doğru malzeme’, ‘doğru uygulama’, ‘teftiş’ ve ‘doğru firma’

Söylemede, yangın güvenliği mevzusunda alınması gereken önlemler şöyle değerlendirildi: “Projelerin işlevsel olarak yaşama geçirilebilmesi için, inşa edilecek binanın kullanım emeline, risk sınıfına ve bina yüksekliğine uygun yangın güvenlik önlemlerinin alınması, yangına karşı tepki ve yangın dayanım testleri yapılmış sertifikalı malzeme ve yapı personelleri kullanımı son derece ehemmiyetlidir. İnşaat aşamasında pasif ve faal yangın güvenlik sistemlerinin imalat ve kurulumları yetkin şahıs ve müesseseler tarafından yapılmalıdır. Bunun için iş standartlarının geliştirilmesine ve yetkin şahıs ve kuruluşların dokümanlandırılmasına lüzum vardır. Bu emelle, proje, imalat ve kurulum düzeylerinde yetkin şahıs ve kuruluşlar tarafından hakimiyetlerinin sağlanması ve üretim sürecinin tasarıma uygun olarak asıllaştırılması koşuldur. Her zaman söylediğimiz gibi, “malzeme olarak ne kullanıldığı kadar hatta daha aşırısı, nasıl uygulandığı da son derece ehemmiyetlidir.

Binada uygun biçimde yangın kısımlandırılması yapılmış, yangın kaçış yolları yangına karşı korunmuş olsa bile, bina kısımlarının sonradan kuraldışı kullanımı veya tadilatlar yapılması vaziyetinde yapısal güvenlik işlevini yitirecektir. Bu sebeple binanın kullanım emeline uygun ve yangın güvenliğini tehdit etmeyecek biçimde kullanılmasının uzman taraflarca sorgulanması sağlanmalıdır.

Ayrıca bina kullanımı evresinde de, yangın kaçış yollarının doğru kullanımı da dahil olmak üzere esas yangın güvenlik mevzularında binadaki kullanıcıların eğitimi, acil gidişatlarda ne yapacakları ve nasıl davranacakları mevzusunda bilinçlendirilmesi lüzumludur.

Yangın tedbirlerine, gelişmiş ülkelerden değişik bakıyoruz

Binalarda tasarım, üretim ve kullanım düzeylerinde alınması gereken temkinler 2015 senesinde son revizyonu hakikatleşen Binaların Yangından Korunması Hakkında İdaremelik içeriğinde ayrıntılandırılmıştır. En ehemmiyetli meselelerden biri de idaremelik-standart keşmekeşidir. Ülkemizde idaremelikler çoğu zaman standartların yerine geçecek şeklide hazırlanmakta ve teknik ayrıntıları kapsamaktadır. Binaların Yangından Korunması Hakkında İdaremelik, ne yazık ki standartların öngördüğü performansa dayalı hesap usullerini kullanmamakta ve yapısal yangın güvenliği mevzularına yeterince yer vermemektedir. Oysa gelişmiş ülkelerde, idaremelikler hangi işin hangi standarda göre yapılması gerektiğini ve varsa ülke şartlarına uygun sınırlamaları tanımlayan amir kamu kararlarıdır. Standart ise akademisyen ve uzman mimar ve mühendislerin müştereken geliştirdikleri teknik ayrıntılardır. Bizde idaremelikler standardın yerine geçtiğinden standartlar sanki afaki hale getirilmektedir. Netice olarak idaremeliklerin daha reelci ve işlevsel olabilmesi için; bilimsel çalışmalara dayalı standart çalışmalarına ağırlık verilmeli, standarda dayalı idaremelikler akademisyen, uzman mühendis ve mimarların da içinde olacağı geniş komiteler tarafından ve tüm alakalı taraflarla koordineli olarak hazırlanmalıdır.

Konut alacaklar binalardaki yangın güvenliği ile alakalı nelere dikkat etmeli?

Ev, sosyal, ticari veya endüstriyel bina yaptıracakların yukarıyada belirtilen tasarım, malzeme, imalat ve kurulum mevzusunda yetkinliğini dokumante edebilen yangın güvenlik mühendisi danışmanlar ve akredite üçüncü taraf kuruluşlarla çalışmaları ve proje evresinden itibaren idaremeliğe geçim hakimiyet ve teftişlerini yaptırmaları hayati ehemmiyet taşımaktadır.

Bina şirketçilerinin ise kaidelere uygun işletim sağlamaları, periyodik teftişleri yalnızca legal lüzumluluk olduğu için değil, can güvenliğini ilgilendirdiğini göz önüne alarak yaptırmaları koşuldur.

Yeni konut alacakların yangın güvenliğine dair ihtiyatları denetlemesi çok ehemmiyetlidir. Yangının dağılmasını önlemek ve hasarı minimum seviyede yakalamak emeliyle binaların uygun malzemelerden yapılması, binanın yangın kompartımanlarına dağılması, kaçış yollarının teşkil edilmesi gibi pasif ihtiyatların kesinlikle oluşturulması gerekmektedir.

Yangına karşı acil giderilmesi gereken beceriksizler

Türkiye İMSAD Yapısal Yangın Güvenliği Çalışma Grubu, söylemesinde, neticeleri çok üzücü olan yangınların tekerrürünün yaşanmaması için, giderilmesi gereken meseleleri şöyle sıraladı:

İdaremelik noksanlığı: İdaremelik ve standartların tekerrür gözden geçirilerek günün koşullarına uygun hale getirilmesi, firma yangın önlemlerinin aktifliğini gözetecek temkinler ile teftişler mevzusunda sarih ve sürdürülebilir kaideler konulması,

İdaremelik ve standartlara uyulması: İdaremeliğin yeterince uyulmamasının sebeplerinin incelenmesi ve tespit edilecek şuur eksikliği, eğitimsizlik, teftişsizlik ve parasal çıkar gibi sebeplere ait geliştirici temkinler alınması,

Ruhsat için değil can için yangın güvenliği: Ruhsat için göstermelik yangın ihtiyatı değil, can güvenliği için reelci yangın ihtiyatı alınmasını sağlamak üzere, üretim ruhsatı, yapı kullanım izni ve çalışma ruhsatı mevzularında zorunlu tertip edilmeler yapılması,

Yangın Güvenlik Mühendisliği ve Danışmanlık: Gerek tasarruf sağlanması, gerek aktifliğin artırılması için projecilerin yangın güvenlik mühendislerinden danışmanlık dayanağı almalarının teşvik edilmesi,

Bina yangın kıymet zinciri: Doğru tasarım, doğru malzeme, doğru uygulama, doğru işletim ve her aşamada teftiş, mevzularının her biri için teknik ve yönetimsel çalışmalar, geniş katılımlı Türkiye İMSAD Yapısal Yangın Güvenliği Çalışma Grubu çatısı altında sürdürülmektedir.